متاسفانه اين مراسم كه همه ساله باعث هدر رفتن سرمايه هاي انساني و اقتصادي زيادي شده، نظم و امنيت عمومي را براي شهروندان مختل و خانواده هاي بي شماري را در آغاز سال نو اندوهگين و داغدار مي نمايد؛ سنتي كاملا غلط و خرافي است كه از هيچ گونه پشتوانه منطقي و عقلي صحيحي برخوردار نمي باشد. متاسفانه برخي آگاهانه يا آگاهانه به اسم ترويج و پاسداشت ميراث ها و سنت هاي باستاني، فرهنگ هاي جاهلي كه هيچ گونه جنبه مثبتي در آن وجود ندارد را در بين جوانان گسترش داده و در پشت اين موضوع در صدد ضربه زدن به هويت اسلامي جامعه مي باشند.

 با وجود اقدامات تبليغي كه در رسانه ها و توسط نيروهاي انتظامي براي كاهش خسارات ناشي از اين سنت جاهلي در نظر گرفته شده است اما ريشه كني اين قبيل ناهنجاري ها با كار عميق فرهنگي امكان پذير است.

نظر مراجع معظم: (1)

سوال: خريد و فروش ترقه و انجام چهارشنبه سوري و سيزده بدر به اعتقاد نحسي 13 و احياي مظاهرشان چگونه است؟ متأسفانه اين اعمال مورد تشويق قرار گرفته است؟

حضرت آيت الله العظمی خامنه اي: چهارشنبه سوري و سيزده به در مبناي عقلايي ندارد. (مجموعه استفتائات)

حضرت آيت الله العظمی فاضل لنكراني: در فرض مزبور كه داراي خطرات جاني و مالي است و موجب اذيت و آزار ديگران است و مخالف مقررات و قانون و نظم جامعه است جايز نيست.

حضرت آيت الله العظمی بهجت: اين كارها مشروعيت ندارد.

حضرت آيت الله العظمی تبريزي: هيچ يك از اين امور رجحان شرعي ندارد و تشويق مردم به اين مورد تشويق به دنيا و غافل كردن از آخرت است و اين كه تصور مي كنند اين امور مردم را به حفظ وطن و عزت وامي دارد تصوري باطل است، آنچه مردم را به عزت مي رساند و به حفظ وطن وامي دارد ايمان است و بس.

حضرت آيت الله العظمی صافي گلپايگاني: اشكال دارد.

حضرت آيت الله العظمی سيستاني: اموري كه به جامعه ضرر مي زند و موجب ايذاء مردم است مانند استعمال ترقه و خريد و فروش آن جايز نيست.

حضرت آيت الله العظمی مكارم شيرازي: اين كارها شايسته مسلمان نيست.

در همین راستا و با توجه به تبلیغات گسترده ای که از سوی رسانه های ضد انقلاب، علی الخصوص سایت سازمان منافقین صورت می گیرد، آیت الله العظمی مکارم شیرازی در خلال درس خارج خود در قم به این موضوع پرداخت و خواستار حذف مراسم خرافي چهارشنبه سوري و ممانعت از انجام حركات ناشايست در اين روز شد.

ایشان در ادامه افزودند: متاسفانه در چنين روزي (چهارشنبه سوری) شاهد انجام برخي از حركات ناشايست از سوي قشر جوان هستيم و مسئولان و نهادهاي ذيربط بايد از انجام چنين حركاتي جلوگيري كنند. چهارشنبه سوري يك مراسم خرافي بر گرفته از آيين غلط گذشتگان است و در فرهنگ اسلامي هيچ جايگاهي ندارد. پيامبر گرامي اسلام در بدو آغاز رسالت خود با برخي از سنت‌هاي اعراب جاهلي مخالفت كردند و ما نيز بايد با سنت غلط چهارشنبه سوري مقابله كرده و آن را حذف كنيم. دین مبین اسلام داراي سنت‌ها و آيين‌هاي بسيار خوبي است كه اين آيين‌ها بايد جايگزين آيين غلط چهارشنبه سوري شود. در ايام نوروز كه از اعياد باستاني است، بايد سنت‌هايي همچون ديد و بازديد، صله رحم، كمك به ديگران و … ترويج شود و ما نبايد تسليم سنت‌هاي خرافي گذشتگان شويم. خرید و فروش، حمل و نقل مواد محترقه كه به منجر به ايجاد حادثه و مصدوم شدن ديگران مي‌شود جايز نبوده و منفعت حاصل از آن نيز حرام است.

خرافه چهارشنبه سوری

علی مطهری

آیین چهارشنبه سوری که یادگار ایران باستان و ایران قبل از اسلام است متأثر از دین زرتشت است که آتش را مقدس می داند. در این آیین با پریدن از روی آتش و گفتن «زردی من از تو، سرخی تو از من» از آتش به عنوان یک امر مقدس مدد خواسته می شود که این امر از نظر اسلام شرک تلقی می شود زیرا یک مسلمان علاوه بر توحید ذاتی، قائل به توحید افعالی نیز هست.

توحید افعالی یعنی اینکه هیچ کاری در عالم صورت نمی گیرد و هیچ حادثه ای رخ نمی دهد مگر آنکه سلسله علل آن به خداوند منتهی می شود. به تعبیر حکما هیچ مؤثری در عالم غیر از خدا نیست و به عبارت دیگر هیچ چیزی غیر از خدا در عالم مؤثر نیست. بنابراین مدد خواستن از آتش برای سلامتی نوعی شرک است.

برخی می گویند این یک سنت ملی است و سنن ملی را باید محترم شمرد. پاسخ این است که آن دسته از سنن ملی را باید محترم شمرد که مبنای عقلی داشته باشند نه همه آنها را. مثلاً آیین نوروز در ایران یک مبنای عقلی دارد و آن این است که نیاکان ما بهترین روزهای سال را که طبیعت در نقطه تعادل قرار دارد برای سیاحت و تفریح و دید و بازدید و صله رحم انتخاب کرده اند و این نوعی توجه به خالق هستی است و اگر به دور از لهو و لعب برگزار شود مورد تأیید اسلام است.

قرآن کریم یکی از مشکلات همه پیامبران را تقلید امت های آنها از آباء و اجداد خود می داند که وقتی به آنها می گفتند چرا این کار را انجام می دهید می گفتند ما پدران خود را بر این راه یافته ایم و ما راه آنها را ادامه می دهیم. امروز نیز وقتی از عده ای سئوال می شود که چرا مثلاً آیین چهارشنبه سوری را برگزار می کنید، می گویند چون پدران ما این کار انجام می دادند. به قول شهید آیت الله مطهری (نقل به مضمون) «شاید پدران ما شعور نداشتند، آیا ما باید کار آنها را تکرار کنیم؟! این گونه آیین ها سند نادانی یک ملت است و ما باید روی آن را بپوشانیم نه اینکه هر سال تجدید کنیم. وقتی ما این کار را انجام می دهیم زبان حال ما این است که ماییم که چنین پدران نادانی داشته ایم.»

برخی دیگر می گویند این گونه آیین ها بهانه ای است برای شادی مردم خصوصاً جوان ها. جوان ها باید انرژی متراکم خود را به گونه ای تخلیه کنند و این یکی از راه های آن است، خصوصاً که این آیین از حالت شرک آمیز خود تا حد زیادی خارج شده و به صورت ترقه بازی و آتش بازی در آمده است.

پاسخ این است که شادی نیز باید مانند سایر کارهای انسان مبنای عقلی داشته و معقول باشد. این چه شادی ای است که موجب کشته و مجروح شدن عده ای از هموطنان ما می شود؟ وقتی ما می شنویم برخی ملت های دیگر نیز چنین آیین هایی دارند چه نگاهی به آنها داریم؟ مثلاً در اسپانیا مردم در روز خاصی از سال همه با پرتاب گوجه فرنگی به یکدیگر شادی می کنند و ده ها تن گوجه فرنگی را اسراف می نمایند، کاری خلاف عقل و شرع. آیا جایگاه آنها نزد ما ارتقاء پیدا می کند یا تنزل می یابد؟

بهتر است به شادی های واقعی و طبیعی روی آوریم نه مصنوعی. البته قبول دارم که حجم شادی در کشور ما در مقایسه با عزاداری ها کم است، اما راه جبران آن ترویج خرافاتی مانند چهارشنبه سوری نیست.

 چهارشنبه سوزی و ده پرسش؟!

 یا چهارشنبه سوری را می‌توان به جشن بی‌خطر تبدیل کرد و عید را برای خود و خانواده تبدیل به عزا نکرد؟/ آیا حتماً باید در سه شنبه آخر سال آتش‌ افروخت یا می‎‎توان گرمای آتش را به گرمای حضور در کنار خانواده مبدل کرد؟/ آیا وارد کردن خسارت به بیت‌المال و معابر عمومی و حتی اتومبیل مردم که هر یک به نوعی حق‌الناس است، قابل جبران خواهد بود؟/ آیا می‌شود اسیر خرافات نباشیم؟

«تابناک»ـ تلویزیون به زعم خود، بهترین فیلم سال خود را در شب چهارشنبه آخر سال پخش می‌کند تا به جوانان و به ویژه نوجوانان پیام دهد که در خانه ماندن شما آرزوی ماست. قلب مادران در این شب تندتر می‌تپد و اگر رو به مصرف قرص مشهور پروپرانولول نیاورند، دست کم نذر و نیاز داروی اصلی تپش قلب آنان است.

پدر خانواده از سر کار خود زودتر به خانه برمی‌گردد تا در ترافیک ناشی از آتش‎بازی و غیره گرفتار نشود. برخی ادارات، کارمندان خود را در این روز زودتر مرخص می‌کنند تا با خیالی آسوده به منزل بروند و خلاصه بسیاری تدارک دیگر.

در این میان، برخی نوجوانان مشغول انجام کاری برخلاف همه این تمهیدات هستند و انگار همه فیلم‌ها را تا کنون دیده‌اند و گوش شیطان کر شاید هم در این شب لجبازتر از همه سال هم باشند! تماس‌های تلفنی و قراری که با گروهی از دوستان تنظیم و جیب‌هایی که از انواع و اقسام مواد محترقه و منفجره انباشته می‌شود. جیب هر یک از این نوجوانان به اندازه تمام عمر، قلب مادر را به تپش وامی‎دارد. مادر به پدر می‌گوید: نمی‌شود جلوی فرزندمان را بگیریم که به خیابان نرود؟ پدر می‌گوید: مگر نمی‌بینی فرزندسالاری است؟! تازه بعضی هم می‎گویند اشکالی ندارد، بگذاریم برود تا آبدیده شود!

حالا کمی جلوتر می‌رویم. ساعت 10 شب. اورژانس بیمارستان. اشک مادر جای تپش قلب را گرفته و قلب تاب تپیدن ندارد. پدر هم در اضطراب است. فرزند خانواده بیهوش روی تخت بیمارستان دراز کشیده و سفره هفت سینی که معلوم نیست چند نفر را به خود ببیند.

اتفاقاً منزل کنار بیمارستان میزبان یک خانواده سه نفره است. خیلی کم جمعیت هستند. پدر و مادر و فرزند شانزده ساله آنها. همگی سالم هستند. امشب نه در این منزل قرص پروپرانولول لازم بود و نه اضطرابی در کار. در این منزل هم فرزند خانواده روی تخت دراز کشیده، اما نه تخت بیمارستان؛ در آرامشی عمیق منتظر نوای یا مقلب القلوب هستند تا در کنار سفره هفت سین دعا کنند که فرزند آن خانواده در بیمارستان زودتر بهبود یابد.

همه این ها به سرعت برق و باد خواهد گذشت. این دو سکانس از یک فیلم تکراری است که هر سال ایرانیان آن را به نظاره می‌نشینند. شما دوست دارید بازیگر کدام نقش باشید؟ یا فکر می‌کنید، کدام نقش را بپذیرید
ده پرسش هم گوشه ذهنتان جای دهید؛ شاید پاسخ به آنها برای انتخاب این نقش مفید باشد و به تصمیم‌گیری شما کمک کند.

1 ـ آیا چهارشنبه سوری را می‌توان به جشن بی‌خطر تبدیل کرد و عید را برای خود و خانواده تبدیل به عزا نکرد؟

2 ـ  نفرین پیرزن بیماری که در منزل در حال استراحت است و با صدای انفجار در سه‌شنبه آخر سال بیماری‌اش رو به وخامت می‌رود، می‎‌توان به جان خرید؟

3 ـ آیا حتماً باید در سه شنبه آخر سال آتش‌ افروخت یا می‎‎توان گرمای آتش را به گرمای حضور در کنار خانواده مبدل کرد؟

4 ـ آیا پدر و مادر می‎توانند با فرزند خود در پارک محل زندگی حاضر شوند و با حضور پررنگ خود از انحراف احتمالی فرزندشان جلوگیری کنند؟

5 ـ آیا وارد کردن خسارت به بیت‌المال و معابر عمومی و حتی اتومبیل مردم که هر یک به نوعی حق‌الناس است، جبران شدنی خواهد بود؟

6 ـ آیا ایرانیان قدیم برای جشن چهارشنبه سوری شهر را با صدای انفجار به اصطلاح نارنجک‌های دست‌ساز می‎‌‌لرزاندند؟

7 ـ آیا می‌شود چشم، دست، پا یا عضوی از بدن را در یک شب از دست داد و سال‌ها افسوس نخورد؟

8 ـ آیا می‌توان سه شنبه آخر سال را در منزل سپری کرد و اگر پاسخ آری است آیا سال نو فرا نخواهد رسید و به قول رئیس محترم مجلس شورای اسلامی ثلمه‌‎ای به عالم اسلام وارد می‌شود؟!

9 ـ آیا می‌شود اسیر خرافات نباشیم؟

10 ـ و سرانجام این که آیا می‌شود یک شب خواب بمانیم و سه‌شنبه را با دوشنبه اشتباه بگیریم؟! آری به همین راحتی!

حالا انتخاب با شماست؛ چهارشنبه سوری یا چهارشنبه سوزی؟!